Do kogo należy majątek firmy? Zakup, aport, najem i środki trwałe

„To mój samochód, bo moja spółka go kupiła”, takie zdanie dobrze pokazuje częste nieporozumienie. Własność udziałów nie jest własnością rzeczy należących do spółki. Z drugiej strony sam zapis urządzenia w ewidencji nie przesądza o nabyciu do niego prawa własności.

Kto kupuje i kto zostaje właścicielem?

Forma działalnościWłasność rzeczy kupowanej do majątku firmyCo to oznacza w praktyce?
JDGWłaścicielem jest osoba fizyczna; trzeba uwzględnić ustrój majątkowy małżeńskiNie ma sprzedaży „przez siebie do własnej JDG” jako do odrębnej osoby
Spółka cywilnaWłasność wspólników objęta co do zasady wspólnością łącznąNie jest to własność odrębnej osoby prawnej ani dowolnie zbywalne ułamki każdego wspólnika
Jawna, partnerska, komandytowa, S.K.A.Właścicielem jest spółkaBrak osobowości prawnej nie przeszkadza własności nieruchomości i innych praw
Z o.o., PSA, S.A.Właścicielem jest spółkaWspólnik/akcjonariusz nie może traktować rzeczy jak prywatnej tylko dlatego, że posiada wszystkie udziały/akcje

[Podstawy: KC, art. 33¹ i 863; KSH, art. 8, 12 i 28]

Cztery sposoby wykorzystania tej samej rzeczy

SposóbCo dzieje się z własnością?Dokumenty i kwestie do sprawdzenia
Zakup przez spółkęPrzechodzi na spółkę według właściwych zasadUmowa, faktura, wydanie rzeczy, reprezentacja, ewentualna uchwała
Aport przenoszący własnośćRzecz zostaje wniesiona do spółkiDopuszczalność wkładu, jego opis i wycena, właściwa forma czynności, podatki
Najem lub użyczenieZwykle pozostaje u wynajmującego/użyczającegoUmowa, zakres korzystania, opłaty, naprawy, ubezpieczenie i skutki podatkowe
LeasingWłasność prawna i ujęcie księgowe mogą być różneWarunki umowy, klasyfikacja bilansowa i podatkowa, zasady wykupu

W spółce cywilnej aport na własność prowadzi do właściwego ukształtowania majątku wspólnego wspólników; oddanie rzeczy do używania nie jest tym samym. [KC, art. 861-863] Przy leasingu przepisy rachunkowości mogą przypisywać składnik do aktywów korzystającego mimo braku jego własności prawnej. [UoR, art. 3 ust. 4-6]

Środek trwały nie powstaje wyłącznie przez wpis do programu

Trzeba sprawdzić tytuł do korzystania, przeznaczenie, przewidywany okres używania i moment gotowości do użycia. Dla celów bilansowych oraz podatkowych mogą obowiązywać różne zasady klasyfikacji i amortyzacji.

Szczególnie istotne jest rozróżnienie prywatnego urządzenia wspólnika od urządzenia spółki. Jeżeli fakturę wystawiono na osobę prywatną, nie wolno założyć, że spółka nabyła własność, bo zwróciła pieniądze. Potrzebne jest ustalenie rzeczywistego przebiegu transakcji i właściwego tytułu. [UoR, art. 3 ust. 1 pkt 15 i art. 32; ustawa o PIT, art. 22a; ustawa o CIT, art. 16a]

Nieruchomość wymaga dodatkowej uwagi

Przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Poza tym trzeba sprawdzić, czy spółka potrzebuje uchwały lub innej zgody. W z o.o. nabycie i zbycie nieruchomości jest co do zasady objęte uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Forma umowy sprzedaży i zgoda wewnętrzna spółki są dwiema różnymi sprawami. [KC, art. 158; KSH, art. 228 pkt 4]

Co przy odejściu wspólnika?

W spółce handlowej wspólnik nie zabiera automatycznie rzeczy, którą kiedyś wniósł na własność. Sposób rozliczenia zależy od formy spółki, umowy i trybu wyjścia. W spółce cywilnej trzeba osobno analizować rozliczenie wspólnika i rzeczy wniesione tylko do używania. Sposobu zakończenia współpracy nie należy ustalać dopiero przy oddawaniu kluczy do lokalu.

Sprawdź w swojej firmie: Czy przy każdym istotnym składniku wiadomo, kto jest właścicielem, jaka jest podstawa używania, kto ponosi koszty i co nastąpi przy zakończeniu umowy?

Zapytaj o księgowość majątku firmy

Przekaż dokumenty nabycia i umowy dotyczące majątku. Ustalimy zakres ewidencji i rozliczeń.

Zapytaj o księgowość majątku firmy